RSS

Νίκος Ξυλούρης

08 Φεβ.

…Ταύτιση της ιστορίας της ελληνικής μουσικής με την ελληνική γλώσσα.

…Η συνέχεια της ελληνικής γλώσσας είναι απόδειξη της συνέχειας της ελληνικής μουσικής.

Για μένα, προσωπικά, αυτή η στήριξη η θεωρητική είχε απόηχο την φωνή του Νίκου Ξυλούρη. Για μένα ήταν παράδειγμα, ήτανε απόδειξη χειροπιαστή ότι μέσα απ’ αυτήν την θεία φωνή μιλούσε η Αρχαιότητα, το Βυζάντιο, η τουρκοκρατία και η σύγχρονη Ελλάδα.

Νίκος Ξυλούρης
(7 Ιουλ 1936 – 8 Φεβ 1980)

Η φωνή του Νίκου Ξυλούρη ήταν η φωνή μιας Ιθαγένειας, ήταν η λαλιά κι ο ρυθμός της καθημερινής μας κουβέντας, του ρυθμού της ανθρώπινης επικοινωνίας μέσα απ’ την φωνή -ανεβασμένη στο επίπεδο της Τέχνης. Και νομίζω ότι αυτή είναι η μεγάλη Τέχνη: να απογειώσεις το οικείο και να το κάνεις νοητό, κατανοητό και αυτονόητο στην ανθρώπινη συνείδηση. Κι αυτό το μεγάλο χάρισμα το είχε ο Νίκος Ξυλούρης. Κατόρθωνε να κάνει οικείο ακόμη και τον πιο έντεχνο ήχο. Είχες πάντα την εντύπωση ακούγοντας για πρώτη φορά ένα τραγούδι, ότι το έχεις ξανακούσει. Γιατί μετέφερε την εμπειρία μιας ολόκληρης παράδοσης και ακουμπούσε πάνω στις οικειότητες των ήχων που κουβαλούσαμε μέσα μας.

Ο Νίκος Ξυλούρης όταν μιλούσε ή τραγουδούσε την Ελληνική Γλώσσα, ουσιαστικά έ θ υ ε  -θυσίαζε θα’ λεγε κανένας- στην μεγάλη παράδοσή της. Γι’ αυτό άκουγες κάθε φορά στον Νίκο Ξυλούρη, όπως και σε άλλους μεγάλους τραγουδιστές από τα λαϊκά στέκια ή τα στέκια τα δημοτικά, άκουγες την  π ρ ο σ ω δ ί α  την ελληνική. Έχω πει κάποτε ότι κι αυτός -και η Σωτηρία Μπέλου αλλά και ο Μάνος Κατράκης- λέγανε δασείες και ψιλές, λέγανε βαρείες και οξείες. Δηλαδή, κατέθεταν την μουσική της γλώσσας. Γι αυτό ό,τι περνούσε από την φωνή του Νίκου Ξυλούρη, ήτανε ουσιαστικά μία εγγύηση ότι η Ελληνική Γλώσσα ως Ελληνική Συνείδηση -γιατί για μένα η Συνείδηση ενός Έθνους είναι η γλώσσα του- ήταν παρούσα στο διηνεκές.

Οφείλω στον Νίκο Ξυλούρη το ότι έδωσε στην ταπεινή μου ποίηση φωνή και έχω την εντύπωση ότι η διάρκεια αυτών των τραγουδιών οφείλεται στην διάρκεια της παραδοσιακής, βαθιάς, ριζιμιάς, αρτεσιανής φωνής του.

Κων/νος Γεωργουσόπουλος

Ένα αφιέρωμα σε δύο ενότητες, στη μνήμη του αγαπημένου φίλου, του ανθρώπου που με τη μαγεία της φωνής του και το παίξιμο της λύρας εξέφρασε τη συνείδηση της Κρήτης κατά τρόπο ανεπανάληπτο. Η προσωπική γνωριμία και φιλία σηματοδότησε και το δημιουργικό έργο των Γιώργου και Ηρώς Σγουράκη στην ελληνική τηλεόραση, αφού η πρώτη τηλεοπτική δουλειά τους πραγματοποιήθηκε με την παρουσία, την συμβολή και την ανεπανάληπτη ερμηνεία του Νίκου Ξυλούρη στην εκπομπή «Ρωμανός ο Μελωδός και το Θείο δράμα», όπου ο Νίκος μαζί με τον Μανώλη Μητσιά και τη Δήμητρα Γαλάνη ως ψάλτες, απέδωσαν τους ύμνους της Μεγάλης Εβδομάδας το 1977.

Η πρώτη ταινία είναι φορτισμένη από την αγάπη αυτών που έζησαν κοντά στο Νίκο Ξυλούρη, ως φίλοι, συνεργάτες, παιδικοί και εφηβικοί σύντροφοι στη μαδάρα, αλλά και στη μεγάλη πολιτεία, το Ηράκλειο. Ακόμη υπάρχουν μαρτυρίες για τις πρώτες σχεδόν ερασιτεχνικές ή και ημιεπαγγελματικές εμφανίσεις αυτού του ξεχωριστού κρητικού με την σπάνια φωνή. Όλες αυτές οι μαρτυρίες εξ άλλου βοηθούν να γίνει αντιληπτό τι εισέπραξε από το γενέθλιο τόπο του. Σαν γαϊτάνι πλέκεται ο βίος και φανερώνεται η φόρτιση της γνώσης με αποσπάσματα και βιώματα από τον τόπο της καταγωγής του –την Κρήτη-, τις πολιτείες της, το μέρος που γεννήθηκε — τ’ Ανώγεια-, του Θεού και των Κουρητών. Μιλούν στην ταινία οι: Μανώλης Καλομοίρης, Βαγγέλης Κεφαλογιάννης, Στάθης Κεφαλογιάννης, Νίκος Μανιάς, Κίμων Μανουράς, Γιώργος Ξυλούρης, Ross Daly, Θανάσης Σκορδαλός και Χαράλαμπος Σκουλάς.
Το αρχειακό κινηματογραφικό και φωτογραφικό υλικό προέρχεται από το «Αρχείο Κρήτης», την οικογένεια Ξυλούρη, το Μανώλη Δουλγεράκη, το Στάθη Κεφαλογιάννη και την «Παγκρήτιο Ένωση».
Κείμενο Μήτσος Σταυρακάκης, αφήγηση Γιώργος Μάζης, ειδική συνεργασία Ρηνιώ Ξυλούρη και Γιώργης Καράτζης, φωτογραφία Στάθης Γκόβας, ήχος Βασίλης Κυριακόπουλος, μοντάζ Νίκος Μουστάκης, έρευνα, σενάριο και διεύθυνση παραγωγής Ηρώ Σγουράκη, σκηνοθεσία Σωτήρης Λαμπρόπουλος.
Α’ προβολή: 29 Μαρτίου 1994.

Η ολοκλήρωση αφιερώματος στη Μνήμη του Νίκου Ξυλούρη πραγματοποιείται με την ταινία αυτή, όπου ουσιαστικά καταγράφεται η πορεία του στην Αθήνα και η παγκόσμια καταξίωσή του.
Η πορεία του σεμνή και αστραφτερή συνάμα δικαίωσε τους οραματισμούς της νέας γενιάς μέσα στη δίνη της επτάχρονης δικτατορίας. Όλοι όσοι έζησαν τα χρόνια εκείνα θα θυμούνται τη συγκλονιστική παρουσία του στη σκηνή του θεάτρου με το έργο του Ιάκωβου Καμπανέλλη «Το Μεγάλο μας Τσίρκο», που ανέβασε ο θίασος «Καρέζης — Καζάκου» το 1973. Η ζωή του και η φωνή του συνδέθηκαν με τον αντιδικτατορικό αγώνα και έγινε σύμβολο της γενιάς του Πολυτεχνείου.
Στη «Λήδρα» ωραίος σαν τον τόπο του, με τα χαρακτηριστικά της αρχαίας ράτσας να ακτινοβολούν, αντιστέκονταν στην καθημερινότητα της δικτατορίας που ισοπέδωνε τα πάντα και με τη φωνή του εμψύχωνε τις γενιές. Ο άνθρωπος και η φωνή είχαν την ευγένεια που μόνο οι παλαιοί πολιτισμοί χαρίζουν, είχαν την ηρεμία της γνώσης. Αυτός ήξερε διότι έτσι είχε μεγαλώσει, φέροντας επανάσταση και δίψα ελευθερίας στο αίμα του. Μεταλαμπάδευε ο Νίκος Ξυλούρης τον έρωτα για τ’ ανθρώπινα, την αγάπη για τα μικρά και τα μεγάλα, αξεχώριστα στην πλατειά ψυχή του. Ήταν ο άνθρωπος που είχε αντλήσει πόνους και στεναγμούς. Είχε αντλήσει αύρες και πνοές, το φουρφούρισμα των πουλιών νύχτα στα κλαδιά, τη σταγόνα που χάνεται στο ξερό χώμα, το μαύρο πράσινο του κυπαρισσιού, το ασημένιο της ελιάς, τη θάλασσα που ανοίγεται σαν δρόμος. Το ζεστό της πέτρας στο λιοπύρι. Είχε αντλήσει κι ύστερα, σαν σώμα πια όλοι οι ήχοι, οι μυρουδιές, τ’ αγγίγματα συγκρότησαν τη φωνή του, φωνή γενιάς. Έτσι τον συναντήσαμε κι έτσι έδεσε στη μνήμη μας. Χωρίς φυσική προσπάθεια γιατί ήταν θείο το χάρισμα ταξίδευε μέσα στη νύχτα τα όνειρά μας και γέμιζε τις νύχτες μας με φως.
Στην ταινία μιλούν οι: Κώστας Γεωργουσόπουλος. Ερρίκος Θαλασσινός, Χρήστος Λεοντής, Μανώλης Μητσιάς, Ross Daly, Άρης Σκιαδόπουλος.
Το αρχειακό κινηματογραφικό υλικό της ταινίας αυτής περιλαμβάνει σπάνια ντοκουμέντα με το Νίκο να τραγουδά, να ψέλνει τους ύμνους του Ρωμανού του Μελωδού και της Μεγάλης Εβδομάδας κι ακόμα να κινείται σε χώρους και τόπους αγαπημένους του. Το φωτογραφικό υλικό προέρχεται από το «Αρχείο Κρήτης», την οικογένεια Ξυλούρη, το Μανώλη Δουλγεράκη, το Στάθη Κεφαλογιάννη και την «Παγκρήτιο Ένωση».
Κείμενο και αφήγηση Χρήστος Σιάφκος, ειδική συνεργασία Ρηνιώ Ξυλούρη, φωτογραφία Στάθης Γκόβας, ήχος Βασίλης Κυριακόπουλος, μοντάζ Νίκος Μουστάκης, έρευνα, σενάριο και διεύθυνση παραγωγής Ηρώ Σγουράκη, σκηνοθεσία Σωτήρης Λαμπρόπουλος.
Α’ προβολή: 5 Απριλίου 1994.

 

-.-

Advertisements
 
Σχολιάστε

Posted by στο 8 Φεβρουαρίου 2017 in Έλλην Λόγος

 

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s